บ้านและสวน การออกแบบบ้านให้สอดคล้องกับงานจัดสวน

October 26, 2011 by

บ้านและสวน ทั้งสองอย่างเป็นสิ่งที่มีความเชื่อมโยงกันอย่างมาก การตระเตรียมบ้านหรือการออกแบบบ้านให้สอดคล้องกับงานจัดสวน งานปลูกต้นไม้ จะช่วยให้การดำเนินงานเป็นไปโดยสะดวก เหมาะสมต่อสภาพของสวนที่ต้องการ และไม่ก่อให้เกิดปัญหาในภายหลังอีกด้วย

ปัญหาที่ว่านั้นมีอะไรบ้าง

ประเด็นแรก คงเกี่ยวกับสนามกับตัวบ้าน ปัญหาก็คือ

–         ระดับดินกับตัวบ้าน ซึ่งมีผลต่อการไหลระบายของน้ำรอบอาคาร

–         ท่อระบายน้ำในสวน มีพร้อมและเหมาะสมหรือไม่

–         สภาพของสวนกับระดับดิน และการระบายน้ำในสนาม มีความสอดคล้องสัมพันธ์กันหรือไม่

 

ประเด็นที่สอง ก็คงเกี่ยวกับสวนกับตัวบ้าน ปัญหาก็คือ

–         กระบะต้นไม้รอบตัวบ้าน ได้เตรียมเรื่องการระบายน้ำเอาไว้หรือไม่ อย่างไร

–         การปลูกต้นไม้ใหญ่ใกล้ตัวบ้าน

–         ตัวบ้านมีรางน้ำหรือไม่

–         บริเวณสนามที่เป็นที่ร่มมีปริมาณเท่าใด

–         ความต้องการในการขุดบ่อน้ำ

เนื้อหาในการจัดสวนนั้น ในขั้นแรกคงต้องมองภาพกว้างหรือภาพรวมก่อน ภาพกว้าง ๆ นี้เป็นหัวใจของงานสวนด้วยซ้ำไป

ระดับดินกับตัวบ้าน

เป็นเรื่องสำคัญมาก เราต้องคำนึงถึงความลาดเอียงของระดับดิน เพื่อให้น้ำในสนามระบายออกไปได้ ไม่ขังหรือไหลย้อนเข้าตัวบ้าน การพิจารณาระดับอย่างนี้จะต้องมีการปรับระดับดิน ทั้งขุดออกหรือถมเพิ่มเข้าไป หลักการง่าย ๆ ก็คือ การเฉลี่ยแนวทางที่น้ำจะไหลไปได้ง่าย เช่น แบ่งเป็นไหลลงทางหน้าบ้านครึ่งหนึ่ง ไหลลงทางหลังบ้านครึ่งหนึ่ง ทั้งนี้ก็เพื่อให้การปรับดินเป็นไปโดยง่ายไม่ต้องขุดหรือถมเพิ่มมากนัก หรือในกรณีที่มีท่อระบายน้ำอยู่ ก็ควรเน้นให้น้ำไหลลงท่อระบายน้ำที่ใกล้ที่สุด หรือเป็นไปได้มากที่สุด ในกรณีที่ไม่มีท่อระบายน้ำ โดยทั่วไปจะเน้นนำให้น้ำไหลออกไปที่หน้าบ้าน ผ่านประตูใหญ่หน้าบ้าน ออกไปยังถนนภายนอก แล้วไหลลงสู่ท่อระบายน้ำสาธารณอีกทีหนึ่ง

ท่อระบายน้ำในสนามมีพร้อมและเหมาะสมหรือไม่

กรณีนี้ก็เกี่ยวเนื่องมาจากกรณีแรก เพราะการเน้นนำน้ำไหลออกทางประตูหน้าบ้านเสมอไปคงเป็นไปไม่ได้ ด้วยเหตุผลหลาย ๆ ประการ เราจึงย้อยกลับมาดูว่าบริเวณสนามนั้น ๆ เผื่อท่อระบายเอาไว้มากน้อยเพียงใด สถาปนิกหลาย ๆ ท่าน โครงการบ้านจัดสรรหลาย ๆ แห่งมักกำหนดท่อระบายน้ำเอาไว้ไม่พอ ส่วนมากจะกำนดเอาไว้เพียงด้านใดด้านหนึ่ง และเป็นท่อระบายน้ำใช้จากตัวอาคาร ไม่ได้กำหนดสำหรับระบายน้ำฝน การตระเตรียมเพิ่มเติมเพื่อระบายน้ำฝนในสนามน่าจะเป็นสิ่งจำเป็น และให้ประโยชน์คุ้มค่าสำหรับงานสนามและจัดสวน ในกรณีเดียวกัน หากตระเตรียมเอาไว้บ้างแล้ว ก็ยังพบว่าอาจจะไม่เหมาะสม เช่น ทำเอาไว้ติดตัวบ้าน หรือผ่าแนวท่อมากลางสนาม ก็ต้องพิจารณาว่าพอจะใช้ได้หรือไม่ มีปัญหากับงานจัดสวนหรือไม่ เช่น ไม่อาจระบายน้ำได้ ไม่สวยงาม ขัดกับแบบของสวน แต่ในการทำงานจริงแล้ว เรื่องราวของการออกแบบสวนนั้นไม่ใช่สิ่งที่เข้มงวดแข็งแกร่งแต่อย่างใด ไม่ต้องกังวลกับงานจัดสวนมากนัก โดยเฉพาะเกี่ยวกับระดับสูงต่ำของดินของตัวอาคาร การใช้ต้นไม้ เนินดิน พรางองค์ประกอบสถาปัตยกรรมนั้นดูไม่หยิบโหย่งเกินไปนัก

สภาพของสวนกับระดับดิน และการระบายน้ำในสนาม

มีความสอดคล้องสัมพันธ์กันหรือไม่ กรณีนี้ก็คงมาจากสองกรณีแรก เพราะหลายครั้งเวลาออกแบบสวนมักจะกำหนดให้มีเนินตรงที่ต่าง ๆ เราก็ต้องพิจารณาว่า เนินนั้นขวางทางระบายน้ำหรือหักเหการระบายน้ำไปหรือไม่อย่างไร จะต้องกำหนดทางระบายน้ำใหม่หรือไม่อย่างไร สภาพเนินจะสร้างให้เกิดแอ่งขึ้นมาในสนามหรือไม่ พูดง่าย ๆ ก็คือ สภาพของเนินที่เกิดขึ้นจะต้องช่วยให้เกิดการระบายน้ำได้เหมือนเดิม และควรจะดีกว่าเดิม เพราะเนินย่อมสูงกว่าระดับราบอยู่แล้ว

ประเด็นเกี่ยวกับสวนกับตัวบ้านนั้น ส่วนใหญ่ก็ได้ข้อมูลมาจากสภาพที่ปรากฎและจากเจ้าของบ้านเอง ก็เลยนำมาขยายความต่อ

ปัญหาแรกที่เจอเสมอ คือ บ้านในปัจจุบันมักจะออกแบบกระบะต้นไม้ติดกับตัวบ้านอยู่เสมอ เพื่อหวังจะให้เจ้าของบ้านปลูกต้นไม้เสริมเสน่ห์ให้กับตัวบ้าน ความเห็นกลาง ๆ ก็ว่าไม่ขัด เพราะมันก็ช่วยให้บ้านดูนุ่มนวลสดใสขึ้นจริง ๆ ติดอยู่ที่ว่าจะใช้ต้นไม้อะไรที่อยู่ได้ทน ๆ ไม่ต้องดูแลมาก และดูแลได้สะดวก เช่น การรดน้ำ นั่นเป็นเรื่องสำคัญ รดน้ำแล้ว น้ำจะระบายไปทางไหน ให้ไหลเลอะเทอะลงมาเลยหรือ ปัญหาอยู่ที่ตรงนี้ เพราะทำกระบะต้นไม้ไว้ให้จริง แต่ไม่คิดเรื่องการระบายน้ำให้ด้วย หลายครั้งก็โผล่ท่อระบายออกมาเฉย ๆ ให้น้ำไหลตามธรรมชาติลงมาข้างล่าง อย่างนี้ก็จะมีคราบดินเลอะเทอะไปหมด โดยเฉพาะกระบะชั้นบนบ้านนั่นแหละตัวดี การแก้ปัญหาอาจทำกระบะสังกะสีหรือสเตนเลสสวมลงไป แล้ววางต้นไม้ลงไปทั้งกระถาง ไม่ต้องใส่ดินในกระบะ ไม่ต้องปลูกให้เหนื่อย สามารถเปลี่ยนชนิดของต้นไม้ได้เรื่อยด ๆ แต่ถ้าเป็นกระบะชั้นล่าง พอจะต่อท่อระบายแบบผนังลงดินได้ ก็ปลูกต้นไม้ให้เป็นเรื่องเป็นราวไปเลย เมื่อจะปลูกบ้านมีต้นไม้ “เกาะ” บ้านด้วย ก็คำนึงถึงเรื่องนี้หน่อยก็แล้วกัน

ต้นไม้ใหญ่ใกล้ตัวบ้าน

เราก็กลัวกันว่ารากไม้จะดันบ้านพังหมด ก็มีมูลอยู่ดังนั้น ดังนั้นก็ให้เลือกชนิดต้นไม้กันหน่อยชมพูพันธ์ทิพย์ ไทร ไกร มะพร้าว หางนกยูง พวกนี้เอาเรื่องอยู่ก็เลี่ยง ๆไปเสีย การปลูกต้นไม้ทั้งกระถางก็ช่วยควบคุมระบบรากได้พอสมควร ทั้งยังเป็นการคุมการเจริญเติบโตของต้นไม้ด้วย ต้นไม้ที่ปลูกทั้งกระถางก็มักจะเป็นไม้ยืนต้นที่นำมาดัดตัดแต่งเป็นทรงเป็นช่อ เพื่อไม่ให้มันเติบโตเปลี่ยนรูปไปเร็วนัก

ตัวบ้านมีรางน้ำหรือไม่มี

เรื่องนี้สัมพันธ์โดยตรงกับ “สนามหญ้า” บ้านที่ไม่มีรางน้ำ น้ำจะไหลจากหลังคาลงพื้นสนาม ทำให้สนามเสียหาย เดี๋ยวนี้เราตามอย่างฝรั่ง ปลูกบ้านไม่มีรางน้ำ ไม่นิยมกินน้ำฝน หันไปกินน้ำกรองใส่ถังใส่ขวด ถ้ามันจืดสนิทอย่างน้ำฝนต้มก็ดี แต่โดยทั่วไปจะมีรสกร่อย

ที่ร่มในสนามมีผลต่อการปลูกหญ้าปลูกต้นไม้

ก็ช่วยพิจารณาบริเวณดังกล่าวควรปลูกไม้คลุมดิน ไม้ในร่ม โรยกรวดจะดีที่สุด หากเป็นบริเวณไม่กว้างนัก การปูหญ้ามาเลเซียก็ช่วยได้สำหรับที่ร่มรำไร และควรเป็นที่โปร่งโล่งหน่อย ไอแดดและลมที่ถ่ายเทสะดวกช่วยให้หญ้ามาเลเซียอยู่ได้ ถ้าไม่เช่นนั้นแล้วก้อย่าหวังว่าหญ้ามาเลเซียจะอยู่ได้ นอกจากจะใช้ “หญ้าเทียม”

เรื่องบ่อน้ำก็มีผลต่อโครงสร้างของอาคารเหมือนกัน หากเป็นบ่อใหญ่และลึกขุดใกล้ตัวอาคาร นอกจากนี้ก็จะมีปัญหาเรื่องการดูแลรักษา เรื่องยุง ซึ่งหลายท่านกลัวกันมากจริง ๆ แล้วจะต้องปลูกไม้น้ำ เลี้ยงปลากินลูกน้ำ มีน้ำพุ น้ำตก ก็จะช่วยป้องกันยุงวางไข่ได้

เรื่องราวของการออกแบบนั้น มันมีวิธีการและทางแก้อยู่มาก อยู่ที่ว่าในครั้งแรกนั้นเราอย่าออกแบบหรือจัดทำงานใด ๆ ให้เกิดปัญหากับตัวเอง เช่น หันหน้าบ้านหรือส่วนที่ใช้สอยมากไปทางตะวันตก หากทำรางน้ำได้ก็ทำเสียหรือทำบันไดแคบ ๆ ชัน ๆ ยกตัวบ้านสูงมากหรือเตี้ยติดดิน เอาไว้เจอปัญหาที่ต้องแก้จริง ๆแล้วค่อยทำ จะมีเหตุผลกว่า เนื้อหาในทางสถาปัตยกรรมนั้นระบุเอาไว้ว่า อย่าออกแบบสถาปัตยกรรมให้เกิดปัญหากับตัวมันเอง แต่จงออกแบบสถาปัตยกรรมให้มีปัญหาน้อยที่สุดและเป็นไปได้ยากที่จะออกแบบสถาปัตยกรรมให้ใช้สอยได้โดยไม่มีปัญหาเลย

การปลูกต้นไม้ภายในบ้าน

ซึ่งก็ดูเหมือนว่าพวกสถาปนิกเขาจะชอบกันนักหนา ดูแล้วก็ให้บรรยากาศดี การเตรียมที่สำหรับปลูกไม้ภายในบ้านนั้นมีอยู่สองลักษณะใหญ่ ๆ คือ ปลูกลงดินไปเลยกรณีที่เป็นที่ว่าง พื้นที่ตรงนั้นเราไม่ต้องทำพื้นแต่ใส่ดินลงไปให้สูงเหมาะกับพื้นบ้าน แล้วปลูกไม้ในร่ม โรยกรวดทับดินก็ใช้ได้ หากทำเป็นกระบะเอาไว้ก็เผื่อท่อระบายน้ำออกไปด้วย หากเป้นพื้นที่ชั้นบนก็แนะนำให้ทำเป็นสวนแห้งหรือสวนกรวดใช้ต้นไม้ในร่ม หรือไม่ใช้เลยจะดีกว่า แต่ถ้าเป็นในห้องน้ำ ควรเตรียมพื้นให้ต่ำกว่าพื้นห้องน้ำ เพื่อกำกับให้สวนอยู่ในบริเวณที่ต้องการ ทำท่อระบายไหลทิ้งลงเบื้องล่างเช่นเดียวกับท่อน้ำทิ้ง หรือจะทำท่อเชื่อมไปกับท่อน้ำทิ้งก็ได้จะใส่ดินปลูกจริงจังก็ได้ หรือวางไม้กระถางก็ได้ เพราะรดน้ำได้เต็มที่

จะเห็นว่าหากเรารู้แล้วก็เตรียมการเอาไว้ก็จะไม่มีปัญหาแต่อย่างใดเลย

แบบบ้านและการตกแต่งห้อง ที่น่าสนใจ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>